کد خبر: 28804 | تاریخ انتشار: یکشنبه ۲۱ آبان ۱۳۹۶ | بدون نظر |   |

ثبت جهانی سبلان یا نگاه فانتزی مسئولان به موضوع گردشگری

ثبت جهانی سبلان یا نگاه فانتزی مسئولان به موضوع گردشگری/ به قلم دکتر زاهد موسوی

حکایت امروز صنعت گردشگری کشور ما مثل این است که عده ای بدون نقشه در حال ساختن آپارتمان هستند.متاسفانه افراد غیر کارشناش، در حوزه گردشگری اظهار نظر می کنند و یا مسئولان به ظاهر کارشناس، اظهارات غیرکارشناسانه ای می کنند که در نهایت صنعت تورسم در منطقه را با مشکلات اساسی مواجه میکنند. به نظر می رسد فرهنگ ژورنالیستی و دوری از عمل گرایی ، نبود مدیریت سیستمی و مهمتر از همه فقدان انسانهای توسعه یافته که” تحصیلات آکادمیک و تجربی را باهم در آمیخته اند” در راس صنعت گردشگری، باعث شده است که ما آنچه در این صنعت شاهد باشیم فقط واژه “زیان ” است. یکی از اظهاراتی که مدتی است این معلم حقیر را به فکر انداخته است خبرهایی است با این مضمون: ” کوه سبلان ثبت جهانی می شود” ( ایرنا، مورخ ۰۱/ ۰۷/۹۶، کد خبر: ۸۲۶۷۴۴۹۸ (۶۱۷۸۳۷۴) یا  “مطالعات ثبت جهانی کوه سبلان نیازمند ۵۰ میلیارد ریال اعتبار است” ( خبرگزاری تسنیم، شناسه خبر: ۱۵۴۷۵۰۳، ۲۴/۰۷/۹۶). جدا از تفاوت بیست میلیارد ریالی در اعتبار اولیه پیش بینی شده برای یک خبر مشابه که احتمالا مشکل تایپی بوده است و عدم اشاره به ریز هزینه های طرح مربوطه چیزی که ذهن بنده و یا  بسیاری از افراد را مشغول کرده است این است که سبلان “کجا” ثبت خواهد شد. بررسی بسیاری از ارگانهای بین المللی که با کوه و آتشفشان ارتباط دارند نشان داد که سبلان خیلی قبل تر ثبت جهانی شده است (http://whc.unesco.org/en/tentativelists/5218/  و یا volcano monitoring  و …. ).

اما تعمق در لابه لای خبرهای مربوط به گردشگری و توریسم در این روزها در ایران، یک مورد خیلی چشم نواز و با اهمیت ظاهر شده بود و آن ثبت ژئوپارک قشم در سازمان یونسکو بود که انصافا کاری در خور تحسین و با اهمیت در حوزه گردشگری و توریسم به شمار می رود که بایستی به مدیران منطقه آزاد قشم تبریک گفت که در مقایسه با سایر مناطق پتانسیل دار ایران برای ژئوپارک، گنجشک منطقه قشم را خوب رنگ کرده و به عنوان بلبل این ناحیه، به جهانیان فروخته اند و این هم دلیلی بر شاهکارهای مدیریت و مدیران آن خطه از سرزمین ایران است( از نظر نگارنده به عنوان کسی که هر دو منطقه قشم و سبلان را خوب میشناسم شیروان دره و دامنه های سبلان و مناطق پیرامون این دره هزاران بار پتانسیل بالایی برای ژئوپارک  را دارا می باشد). لهذا تصمیم گرفتم  که سبلان را با آیتم ها، شرایط و ویژگی های  ارگانهای بین المللی و فعال در این حوزه  برای ثبت “اولین اثر طبیعی و فرهنگی” مقایسه نمایم. برای هرگونه اقدام از این جنس فقط مجموعه قوانین سازمان یونسکو می تواند مفید باشد. بنابراین مشاهدات و بررسی های  اینجانب نشان داد که متاسفانه کوه سبلان نمی تواند به طور همزمان هم ویژگی طبیعی و هم ویژگی فرهنگی داشته باشد و این در چارچوب های هیچ مجموعه بین المللی نمی گنجد. زیرا سبلان فقط یک کوه است و به نظر نگارنده مناسبترین گزینه برای ثبت آن فقط در شاخصه علوم طبیعی سازمان یونسکو است و با گزینه های فرهنگی و هنری سازگاری ندارد. این شاخصه خود دارای زیر شاخه های متعددی است که ویژگی های زیرشاخه زیست محیطی مانند آب، شناخت محیط زیست و علوم زمین با ویژگی های ناحیه  سبلان تطابق بیشتری دارد. اما به نظر می رسد از بین این زیر شاخه های موجود، علوم زمین و پیشنهاد تشکیل ژئوپارک در دامنه سبلان ( سبلان یک کوه آتشفشانی است مانند مون بلان در سوییس و فرانسه، آغری داغ، کامچاتکا و …) در شیروان دره مقبولیت و امتیاز بیشتری را دارا باشد. زیرا بر اساس قوانین سازمان یونسکو هر منطقه برای ثبت باید دارای چهار ویژگی عمده شامل داشتن میراث زمین شناسی با ارزش های بین المللی، داشتن مدیران بین المللی، در معرض دید بودن اطلاعات ژئوپارک از طریق طراحی وبسایت ، آگهی و تهیه نقشه های تفصیلی، و در نهایت داشتن شبکه ارتباطی (همکاری ژئوپارک با مردمان محلی و ارتباط با مرمان سایر ژئوپارک ها جهت تاثیرگذاری و افزایش اطلاعات همدیگر) از اصول اولیه و اصلی برای درخواست تاسیس ژئوپارک می داند. حالا بماند که چند در صد از این ویژگی های مذکور را دارا هستیم اما شیروان دره با اشکال فرسایشی و مورفولوژی خاص خود اگر در دنیا بی نطیر نباشد کم نطیر است. با اکولوژی خاص حاکم بر آن که فاصله چندانی با شهر یری افتخار ساز و درختان سیلیسی شده و غار بینه لر و سنگهای آسیاب داشکسن منطقه ندارد به همراه سنت ها و جشنهای سنتی ما مثل کوچ عشایر از قشلاق به ییلاق و برعکس ، جشن برداشت سیب و انگور و گندم ، جشن پشم چینی گوسفندان و مسابقات اسب دوانی وشتر سواری و جشن پنیر سازی و قوچ مغانی و …..همه امتیازات لازم برای ژئوپارک بین المللی را داراست و تمام اطلاعات علمی زمین شناختی و اکولوژ یسکی را کارشناسان محلی و بومی در عرض چند ماه ،کمتر از یک سال، بدون دریافت هیچ هزینه ای  آماده ارایه هستند. من لازم میدانم جهت تنویر بیشتر موضوع ویژگی های سایت های مختلف منطقه قشم را با موارد ذکر شده مقایسه بکنم تا روشن شود که پتانسیل شیروان دره برای این قضیه بسیار بیشتر است. ویزگی های منطقه قشم عبارتند از:

بام قشم: دشتی زیبا که از فراز آن چشم‌اندازی فوق‌العاده بر ساحل شمالی و جنوبی جزیره وجود دارد. فلاتی پهناور با ارتفاع بیش از ۱۲۰ متر که در بخش مرکزی جزیره قشم واقع شده است. در دیواره آن لایه‌های متناوب مارن و ماسه سنگ (که بیانگر پیشروی و پسروی دریا در دوره‌های مختلف زمین شناسی می‌باشد) دیده می‌شود. بام قشم بیش از اینکه یک جاذبه زمین شناسی باشد، یک جاذبه چشم‌اندازی (زیباشناختی) به شمار می رود. از بالای بام قشم می‌توان جنگل حرا، دره تندیس‌ها و خلیج فارس را از شمال و جنوب جزیره قشم مشاهده کرد که چشم اندازی بسیار زیبا و بی نظیر را داراست.

تنگه چاه کوه: در این سایت دو تنگه عمود بر هم در آن قرار دارد. تنگه‌های باریک با دیواره‌های عمودی و با اشکالی اعجاب آور. با چه عظمتی که گویا هنرمندی خلاق بر پیکر این دیواره‌ها ایجاد کرده. عرض این دیواره‌ها در قسمت‌هایی حتی تا یک متر هم می‌سد. این تنگه که در یک لایه ماسه سنگی ایجاد شده است و به دلیل وجود میان لایه‌های مارن، سیلت و آهک و فرسایش انحلالی آنها حفره ها، درزها و بریدگی‌های بسیار زیبایی ایجاد شده است که چشم هر بیننده‌ای را خیره می‌کند. به دلیل اینکه کف این تنگه بعد از هر بارندگی محل جاری شدن آب می‌باشد، مردم محلی برای استفاده از این آب اقدام به حفر چاه در کف آن نموده و به همین دلیل نام چاه کوه را برای این تنگه انتخاب کردند.

دره تندیس‌ها: یکی دیگر از سایت‌های ژئوپارک می‌باشد که سطح آن غالباً از ترک‌های گلی پوشیده شده است. ترک گلی یک ساخت رسوبی می‌باشد که در مباحث رسوب شناسی به آن پرداخته می‌شود. از لحاظ ساختاری نسبتاً شبیه به دره ستاره‌ها می‌باشد با این تفاوت که وسعت بیشتری داشته و تراکم پدیده در آنجا کمتر ولی فراوانی بیشتری دارد. در این دره از سنگ، به وسیله فرسایش تندیس‌هایی تراشیده شده که چشم اندازی بسیار زیبا را در منطقه ایجاد کرده است.

دره ستاره افتاده: اگر چه این سایت در خارج از محدودۀ ژئوپارک قرار دارد ولی با توجه به زیبایی منطقه و همچنین ساختار ژئومورفولوژی خاص آن به عنوان یکی از سایت‌های اصلی ژئوپارک مورد پذیرش یونسکو قرار گرفت. سایت دره ستاره‌ها از لایه‌های رسوبی بسیار نرم و فرسایش‌پذیر از جنس مارن که یک لایه ماسه سنگ آهکی بر روی آن قرار گرفته است تشکیل شده که محلی مناسب برای بررسی لایه‌های رسوبی، مکانیزم فرسایش روی لایه‌ها و هوا زدگی آنها می‌باشد از طرفی به وجود آمدن احجامی

مانند ستونک‌های سوزنی شکل، دیواره‌های کاملاً عمودی، پل‌ها و حفره‌های متعدد و زیبا در این دره بر زیبایی آن افزوده است.

کاسه سلخ: منطقه‌ای موسوم به کاسه سلخ در ساحل جنوبی، برهوتی است به طول تقریبی ۷ کیلومتر و عرض تقریبی ۵ کیلومتر که

هیچ پوشش گیاهی در آن وجود ندارد. اینجا عرصه‌ای است که گویی از حیات و عناصر حیاتی بویی نبرده است. هزاران تپه کوچک و بزرگ مخروطی شکل و اشکال فرسایشی در این عرصه به چشم می‌خورد که در اعصار گذشته از زمین جوشیده و در همان حال سفت و بسته شده و تشکیل تپه‌ماهورهای متداخل و گسترده‌ای را داده‌اند. در عمق این برهوت یک چشمه شفابخش گوگرد از زمین می‌جوشد. مجموعه این عوامل نشان‌ می‌دهد که در لایه‌های زیرین در منطقه برهوت سلخ مخازن عظیم نفت و گاز وجود دارد.

این نقطه از قشم گرچه کمتر از سایر جاهای جزیره بازدیدکننده دارد، اما جذابیت شگرف آن می‌تواند تفکری عمیق را برای انسان به ارمغان آورد و پناهگاه عاشقان سکوت و آرامش باشد. سکوت و آرامشی که گه‌گاه صدای بال زدن عقاب بزرگ و معروف قشم در آسمان آبی آن را می‌شکند.

دره شور: این تنگه در مرکز تاقدیس سلخ واقع شده است. مردم محلی به آن تنگ مکینه یا هوباد می‌گویند. دره شور نامی است که به دلیل زحمات بی‌شائبه مهندس بیژن فرهنگ دره شوری برای این منطقه انتخاب شده است. در این دره قدیمی ترین لایه‌های رسوبی جزیره (آهک گوری) قابل مشاهده است. همچنین بلندترین قله جزیره با ارتفاعی نزدیک به ۴۰۰ متر مشرف به این دره می‌باشد. از طرفی به دلیل قرار گرفتن این منطقه در مرکز تاقدیس منابع سرشار گازی در این سایت قرار گرفته است ولی از منظر زیباشناسی دو ویژگی دره شور بیش از هر چیز دیگر خودنمایی می کنند:

ویژگی زمین ریخت‌شناسی (ژئومورفولوژی) چشم‌اندازی رویایی به آن داده است. وجود هزاران آبراهه زیبا بر روی دامنه‌های احاطه‌کننده دره و تپه ماهورهای مارنی و آهکی در میان آن به همراه آرامش و سکوت دائمی آن هر بیننده‌ای را به آرامشی عمیق خواهد رساند. وجود چشمه‌های سولفور نیز نقش و نگاری شگرف به دره داده گویی هنرمندی چیره دست آن را به تصویر کشیده است. البته این تنها ویژگی این چشمه ها نیست و خاصیت درمانی آن سالانه هزاران نفر از بومیان منطقه را به سوی خود می‌کشاند.

دولاب: بر کوهپایه شمالی گنبد نمکی (نمکدان) منطقه دولاب قرار دارد. باران‌ها و رگبارهای فصلی شبکه‌ای از آبراهه‌ها و رودهای فصلی را در بستری از مارن و ماسه ایجاد نموده است که عمق بعضی از آنها به بیش از ۲۰ متر می‌رسد. ویژگی خاص لیتولوژی منطقه در برخی نقاط حفره‌ها و شیارهای بسیاری در مسیر رودها ایجاد کرده است. این شبکه آبراهه بسیار پیچیده و تو در تو دارد به گونه‌ای که افراد غیر آشنا به منطقه در آن گم می‌شوند. بعد از بارندگی بهترین زمان بازدید این منطقه است.

نمکدان: سایت نمکدان یکی دیگر از جاذبه‌های علمی گردشگری ژئوپارک قشم می باشد. دراین منطقه به دلیل پدیده دیا پیریسم گنبد نمکی سر برآورده است که طولانی ترین غار نمکی جهان در این گنبد قراردارد. همچنین وجود چشمه‌های نمک و سفید پوش کردن دره‌ها و زمین‌های اطراف این گنبد چشم اندازی رویایی به منطقه داده است. در این منطقه انواع سنگ های رسوبی، دگرگونی و آذرین را می‌توان یافت که جهت پژوهش ها و تحقیقات کانی شناسی پترولوژی یا سنگ شناسی می‌تواند مورد مطالعه قرار گیرد

کورکوراکوه: در مجاورت روستای گیاهدان قرار دارد البته این سایت خارج از محدوده اصلی ژئوپارک قراردارد ولی با توجه به

زیبائی منطقه به عنوان یکی دیگر از سایتهای اصلی ژئوپارک مورد قبول یونسکو واقع شد. ساختار عمومی منطقه تپه ماهورهایی

است که بیشتر از جنس مارن می‌باشد و بدلیل فرسایش توسط آبهای جاری دره‌ها و تنگه‌های بین آنها ایجاد شده است.

تنگ عالی: در فاصله‌ای نه چندان دور از تنگه چاهکو، پدیده زمین‌شناسی دیگری وجود دارد که از تنگه چاهکوه به سبب وجود نماهای زیبایی که در دیواره‌های این تنگه به وجود آورده و همچنین به دلیل نمایان بودن آب در بخش‌هایی از تنگه موردنظر، می‌توان نام‌هایی چون تنگه آب‌نما یا تنگه سنگ آب را برای آن پیشنهاد نمود.

تنگه موردبحث در بخش غربی جزیره در جنوب روستای چاهو شرقی واقع شده و امتداد کلی شمالی جنوبی دارد. ورودی شمالی

تنگه از طریق روستای چاهوی شرقی، در حدود دو کیلومتری ساحل شمالی قرار دارد و دهانه آن در ابتدا فراخ و پرعرض است

ولی پس از طی چند ده متر به سرعت تنگ و بسیار باریک می‌شود.وجود گیاهان فراوان و درختان نسبتاً سالمند نشان‌دهنده وجود میزان آب کافی در بستر تنگه است.همچنین لایه کم ضخامت رس و مارن در کف تنگه که در آن ترک‌های گلی متعدد مشاهده می‌شود و در اغلب نقاط چسبندگی زیادی از خود نشان می‌دهد، دلیل دیگری بر وجود رطوبت بالا در این تنگه است.حفره‌ها و شیارهای فراوانی در دیواره‌هیا تنگه مشاهده می‌شوند که شکل‌های نیم‌کروی، قاشقی و طاقچه‌ای دارند و عناصر اصلی زیبایی این تنگه محسوب می‌شوند.شیارهای خطی و طاقچه‌ای در بسیاری از نقاط به‌صورت موازی دیده می‌شوند و دلیل بروز این حالت، انحلال و فرسایش در میان لایه‌های رسی و مارنی است که نسبت به ماسه سنگ آهکی (جنس اصلی دیواره‌ها) فرسایش‌پذیری زیادی دارند.همچنین وجود رس رس و مارن در این لایه‌ها و از بین رفتن آنها در اثر فرسایش، شکل‌های کروی و قاشقی را بر دیواره‌ها پدید آورده است.حرکت سریع و تخریبی آب در زمان بروز سیلاب‌ها، عامل دیگری در فرسایش لایه‌ها و ایجاد شکل‌های تیغه‌ای و گوه‌ای با لبه‌های صیقلی است.در اواسط تنگه مسیر حرکت بسیار دشوار و تنگ می‌شود و دیواره‌ها کاملاً به هم نزدیک می‌شوند به ترتیبی که در برخی نقاط با استفاده از دست باید خود را کمی از کف تنگه بالاتر کشیده و عبور کرد. در این نقاط، بلندی دیواره‌های پیرامون و تنگ و تاریک بودن مسیر حالتی و هم‌آور شاید هیجان‌انگیز را در بیننده و بازدیدکننده پدید می‌آورد که این نکته می‌تواند برای علاقه‌مندان گردشگری ماجراجویانه (Adventure tonsir) جالب و خاطره‌انگیز باشد.

تنگ عالی در انتها به دیواره‌های شمال‌شرقی گنبدنمکی نمکدان ختم می‌شود و مسیر از این‌جا تا ساحل جنوبی کاملاً متفاوت بوده و جلوه‌های خاص حاصل از برونزد گنبدنمکی قابل مشاهده است. در دیواره‌های تنگه شاهد درزه‌های کوچک و بزرگ متعدد و هم‌چنین چندین گسل عرضی هستیم که به احتمال بسیار زیاد حاصل جنبش‌های گنبدنمکی است که در نزدیک آن قرار دارد.

 

حالا تصور کنید که اگر چشمه های بهشتی موجود را هم وارد مجموعه بکنیم بی تردید یکی از بهترین ژئوپارک های دنیا را در منطقه خواهیم داشت و چه تناسب زیبایی بین تعریف علمی ژئوپارک و شیروان دره به وجود خواهد آمد که:

” ژئوپارک منطقه‌ای است که در آن، میراث زمین شناختی آن ناحیه، با مدیریتی دقیق و دائمی حفظ و نگهداری می‌شودو با وسعت کافی که مرزهای آن به وضوح مشخص شده و چندین پدیده بارز زمین‌شناسی در محدوده آن قرار گرفته باشد. این محدوده باید بتواند در توسعه اقتصادی جوامع پیرامون خود نقش مؤثری ایفا نماید. ژئوپارک ممکن است علاوه بر پدیده‌های زمین‌شناسی از آثار تاریخی، بوم‌شناسی، باستان‌شناسی و میراث فرهنگی و طبیعی دیگر برخوردار باشد.”

با احترام

سید زاهد موسوی

استادیار دانشگاه آزاد اسلامی مشکین شهر

 

 

 بنابراین بنا را بر آن گذاشتم که چون خبر ثبت قشم در یونسکو یک اقدام عملی و موثر گردشگری منطقه قشم بوده و مدیران ما هم برای جبران کمبود امتیازات عمل گرایی خود اقدام به ننشر خبر های داغ این چنینی نموده اند.

 

 

 

 

هرگونه کپی برداری از خبرهای این سایت، تنها با ذکر نام خیاونیوز و کد خبر موردنظر مجاز است.
کد این خبر: 28804


ارسال نظر

- دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط خیاونیوز در وب سایت منتشر خواهد شد. با توجه به تعداد زیاد نظرات، روند بررسی و تائید نظرات ممکن است مدتی به طول انجامد.
- نظرات حاوی توهین و هرگونه نسبت ناروا به اشخاص حقیقی و حقوقی منتشر نمی شوند.
- نظراتی که غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.


----------------------------------------------------------
همه اخبار